01 Kas Gölmarmara’da Lav Taşı: Kuruyan Göl Kenarında Bahçeyi Nasıl Korur?
Gölmarmara’da lav taşı, yazın 35 dereceyi aşan sıcak ve Marmara Gölü yüzünden azalan sulama suyu koşullarında bahçe toprağını korumak için kullanılan gözenekli bir malzemedir. 5-8 cm serildiğinde buharlaşmayı azaltır, killi ovada su birikmesini keser ve kışın çamurlaşmayı önler. Kök bölgesi daha serin kalır.
Gölmarmara’da lav taşı ne işe yarar?
Lav taşı burada en çok malç ve drenaj için kullanılır. Gözenekli yapısı suyu hem geçirir hem bir kısmını tutar. Bu yüzden hem yaz kuraklığına hem kışın biriken suya karşı işe yarar.
İlçe, Gediz Ovası’nın göle bakan düzlüğündedir. Rakım 80-100 metre civarındadır. Yazın hava 34-38 dereceye çıkar. Çıplak killi toprakta yüzey 50 dereceyi geçebilir. Kökler bu sıcaklıkta zorlanır. Lav taşı örtüsü gölge gibi çalışır. Toprak daha yavaş ısınır. Rüzgarın estiği açık bahçelerde ince malç uçar. 16-32 mm tane daha yerinde kalır.
Kışın tablo tersine döner. Kasım-mart yağmurunun büyük kısmı ovaya birikir. Killi toprak geç kurur. Yürüme yolu ve saksı altı çamur olur. 10-15 cm lav taşı katmanı suyu aşağı indirir. Üst yüzey çabuk kurur.
İklim ve toprak neden bu malzemeyi öne çıkarır?
Yaz kuraklığı ve sulama suyu
Asıl sorun yazın suyun yetmemesidir. Marmara Gölü sığdır. Son yıllarda seviyesi sık sık düştü. 2021’de göl büyük ölçüde kurudu. Sonraki yıllarda kısmi dolum oldu ama bahçe sulaması için güvenilir bir kaynak olmaktan çıktı.
Gölmarmara’da yıllık yağış çoğu yıl 500-650 mm bandındadır. Bunun büyük kısmı kasım ile mart arasındadır. Haziran-eylül arasında aylık yağış çoğu yıl 10 mm’nin altında kalır. Temmuz ve ağustos neredeyse kurudur. Öğleden sonra ova rüzgarı buharlaşmayı artırır.
Tarla suyu önce pamuk ve mısıra gider. Bahçe kuyusu olan evlerde yazın debi düşer. Haftada 1-2 sulama yapanlar çoktur. Bu düzende çıplak toprak 2-3 günde kabuk bağlar. Lav taşı örtüsü sulama aralığını çoğu bahçede 2-4 gün uzatır. Tam tasarruf oranı bitkiye ve gölgeye göre değişir. Yine de aynı kovayla daha uzun idare edilir.
Killi ova toprağı ve göl kenarı tuzu
Ova toprağı Gediz alüvyonudur. Yapı çoğu yerde killi tındır. Su tutar ama hava almaz. Yağmurdan sonra 3-5 gün çamur kalabilir. Kökler havasız kalır. Lav taşı toprağın üstünü kapatmaz, sıkıştırmaz. Altındaki toprak nefes alır.
Göl kenarına yakın tarla ve bahçelerde, özellikle eski göl yatağına yakın parsellerde kireç ve hafif tuz izi görülebilir. Yazın su buharlaşınca beyaz leke kalır. Lav taşı tuzu yok etmez. Ama üstten tuzlu kabuğun her sulamada köke yapışmasını azaltır. Tuz lekesi belirginse önce bol suyla yıkama, sonra malç daha doğru sıradır. Yıkama suyu yoksa malç tek başına yetmez.
Manisa merkezli Toptan Curuf Pomza Peyzaj Taşları ekipleri, ova bahçelerinde aynı hatayı sık görür. İnce toz malç killi zemine yapışır ve drenajı keser. İri, yıkanmış lav taşı bu toprakta daha temiz sonuç verir.
Hangi tane boyu ve kalınlık seçilmeli?
Seçim işe göre değişir. Tek ölçü her yere uymaz.
- 5-8 mm: Saksı ve dar çiçek yatağı. Rüzgarda uçar. Açık ovada tek başına zayıf kalır.
- 8-16 mm: Çalı dipleri ve sebze sırası kenarı. En çok kullanılan boy.
- 16-32 mm: Yürüme yolu, ağaç dibi ve rüzgarlı köy bahçesi. Tekelioğlu ve ilçe merkezi gibi açık alanlarda daha stabil durur.
- 32 mm üstü: Dekor ve kenar bordürü. Malç için fazla iridir. Su tutmaz, sadece örter.
Malç kalınlığı 5-8 cm olmalıdır. 3 cm altında güneş toprağa işler. 10 cm üstü küçük bitkinin kök boğazını boğar. Ağaç dibinde taş, gövdeye 8-10 cm mesafe bırakılarak serilir. Gövdeye dayanan taş, kış neminde kabuğu çürütür.
Drenaj katmanı ayrıdır. Yol altında önce 10-15 cm lav taşı, üstüne 3-4 cm sıkıştırılmış ince malzeme konur. Sadece üstüne taş serpmek kış çamurunu kesmez. Su alttaki kilde kalır.
Koyu kırmızı ve siyah taş güneşi emer. Tam öğle güneşi alan fide yatağında toprak ısınabilir. Genç fidede açık renk pomza ile karışım daha serin tutar. Gölge ağaç altında koyu lav taşı sorun çıkarmaz. Olgun zeytin ve asma dibinde koyu taş rahat kullanılır.
Ne zaman serilmeli?
En doğru zaman nisan sonu ile mayıs ortasıdır. Toprak ısınmış ama yaz kavurması başlamamıştır. İkinci uygun pencere eylülün ikinci yarısıdır. Yeni dikim bu iki aralıkta tutulursa taş işi boşa gitmez.
- Mart: Toprak hâlâ ıslak ve soğuktur. Erken serpilen taş, ısınmayı geciktirir. Sebze yatağında bekleyin.
- Nisan-mayıs: Ana serpme dönemi. Yabani ot temizlenir, toprak düzeltilir, sonra taş konur.
- Haziran-ağustos: Geç kalınmış bahçeye de serilebilir. Önce akşam sulaması yapılır. Öğle sıcağında kuru toprağın üstüne taş yığmayın. Taş ısınır, fide yanar.
- Eylül: İncelen malç 2-3 cm takviye edilir. Kış yol drenajı bu ay hazırlanır.
- Kasım-şubat: Yeni malç için uygun değildir. Yol altı drenajı, toprak çok çamur değilse yapılabilir. Gece sıcaklığı bazı ocak gecelerinde -2 ile -4 dereceye iner. Taş donmaz ama ıslak kil üstünde çalışmak zordur.
İlkbaharda taşın altı otlanırsa 2 cm ekleme yeter. Her yıl tüm katmanı sökmeye gerek yoktur. 3-4 yılda bir elekten geçirip tozu ayırmak drenajı tazeler.
Gölmarmara bahçesinde sık yapılan hatalar neler?
Hataların çoğu “çok taş, az hazırlık” diye özetlenir.
- Yabani otu temizlemeden taş sermek. Ayrık ve kanyaş taşın arasından 2-3 haftada çıkar. Önce kök sökülür veya 2-3 hafta güneşte bırakılır.
- Naylonun üstüne doğrudan taş koymak. Su geçmez, yazın altı buhar banyosuna döner. Geçirgen örtü kullanılacaksa kumaş tipi seçilir, kenarı toprakla sabitlenir.
- Kuyu suyu tuzluysa taşı tuz çözeltisi sanmak. Taş tuzu emmez ama ıslak yüzeyde iz kalır. Yılda bir kez üstten tatlı suyla yıkamak yeter. Yazın her gün yıkamak su israfıdır.
- Tek seferde 15 cm malç yığmak. Küçük çalı boğulur. Su köke geç ulaşır.
- İnce tozu yıkamadan sermek. Toz, ilk yağmurda kil ile birleşir ve katmanı tıkar.
Saha işinde görülen bir diğer fark ilçe içi ile göl düzlüğü arasındadır. Merkezdeki bahçelerde rüzgar biraz kesilir. Hacıveliler ve göl düzlüğüne inen parsellerde öğleden sonra rüzgar taşı oynatır. Oralarda 16 mm altı tane tek başına yetmez. Kenar bordürü veya iri tane şarttır.
Ne kadar taş gider, maliyeti kabaca nedir?
Hesap basittir. 10 metrekare alana 5 cm malç için yaklaşık 0,5 metreküp taş gerekir. 8 cm için 0,8 metreküp düşünün. Lav taşı hafiftir. 1 metreküp çoğu partide 700-900 kg gelir. Kamyon hesabını tonla değil metreküple yapmak daha doğrudur.
2024-2025 Manisa toptan piyasasında yıkanmış kırma lav taşı, tane boyuna göre ton başına kabaca 1.500-3.500 TL bandında gezmiştir. Nakliye ayrıdır. Gölmarmara’ya Manisa merkezden kısa mesafe olduğu için şehir dışından gelen ürüne göre navlun düşer. Fiyat sezona ve tane boyuna göre değişir. Net rakam için güncel tartı fişi gerekir.
100 metrekare bir köy bahçesinde 6 cm malç, yaklaşık 6 metreküp taş demektir. Bu, çoğu ev bahçesi için bir küçük kamyon yüküdür. Yol drenajı eklenirse miktar artar. Önce malç, sonra yol diye bölmek bütçeyi rahatlatır.
Toptan Curuf Pomza Peyzaj Taşları, Manisa ovasında bu hesabı yerinde sık yapar. Killi bahçede “bir torba yeter” denince ertesi kış yol yine çamur olur. Metrekareyi ölçüp kalınlığı sabitlemek, ikinci siparişten daha ucuzdur.
Sıkça Sorulan Sorular
Gölmarmara’da lav taşı sulama suyunun yerini tutar mı?
Hayır, suyun yerini tutmaz. Sadece toprakta kalan suyun daha yavaş uçmasını sağlar. Göl seviyesi düşünce kuyu ve kanal zaten kısıtlıdır. Lav taşı bu kıt suyu 2-4 gün daha uzun kullanmanıza yardım eder. Bitki yine sulanmalıdır. Özellikle temmuz ve ağustosta haftada en az bir derin sulama gerekir.
Killi toprakta lav taşı kökü çürütür mü?
Doğru kalınlıkta çürütmez, aksine fazla suyu aşağı indirir. Risk, taşı gövdeye dayamaktan ve 10 cm üstü yığmaktan gelir. Ağaç ve çalıda gövdeye 8-10 cm boşluk bırakın. Sebze sırasında 5 cm yeter. Kışın göl kenarı parsellerde yol altına ayrıca 10-15 cm drenaj katmanı koyun.
Yazın koyu lav taşı bitkiyi yakar mı?
Olgun ağaç altında genelde yakmaz. Tam güneş gören fide yatağında koyu taş ısınabilir. Hava 36 dereceyi geçtiğinde yüzey çok sıcak olur. Genç fide için açık pomza karışımı veya 8-16 mm açık renk taş daha güvenlidir. Akşam serinliğinde sulama yapın, öğle suyu taşın üstünde buharla kalmasın.
Lav taşı tuzlu göl toprağına iyi gelir mi?
Tuzu topraktan söküp atmaz. Üstteki beyaz kabuğun her sulamada köke sürtünmesini azaltır. Leke belirginse önce mümkünse bir yıkama yapın, sonra taşı serin. Yıkama suyu yoksa tek başına taş beklentiyi karşılamaz. Göl yatağına çok yakın, kabuk bağlamış tarlada peyzajdan önce toprak tuzunu ölçtürmek daha doğru olur.
Ne zaman serersem ot çıkmaz?
Taş ot ilacı değildir. Nisan sonu, ot kökü söküldükten sonra serilen 5-8 cm katman yeni otu belirgin azaltır. Kanyaş ve ayrık kökü toprakta kaldıysa 2-3 haftada aradan çıkar. İnce taş bu otlara engel olmaz. İri tane ve temiz zemin birlikte işe yarar. Her yıl 2 cm takviye, seyrelen yerleri kapatır.
Kışın taşın altında don olur mu?
Gölmarmara’da sert don seyrektir. Ocak geceleri bazı yıllar -2 ile -4 dereceye iner, gündüz tekrar artıya döner. Lav taşı bu soğukta çatlamaz. Asıl mesele ıslak kilin şişmesidir. Yol altında drenaj varsa yüzey çamuru ve buzlanma azalır. Sebze yatağına kasımda yeni malç sermeyin. Toprak ısınması martta gecikir.
Pomza ile lav taşı aynı işi görür mü?
İkisi de gözeneklidir ama aynı değildir. Pomza daha hafif ve daha açıktır. Rüzgarlı ova bahçesinde uçar. Lav taşı daha ağırdır, 16-32 mm boyda yerinde kalır. Drenaj ve rüzgar için lav taşı, serin fide yatağı için pomza karışımı daha uygundur. İkisini aynı yatağa rastgele yığmak kalınlığı bozar. Katmanı ölçerek ayırın.
Hizmet ve İletişim
Toptan Curuf Pomza Peyzaj Taşları Gölmarmara, Manisa ve çevresinde peyzaj, rulo çim ve bahçe bakım hizmeti vermektedir.
- Adres: Kula Manisa – Kemalpaşa İzmir
- Telefon: + 90 534 767 07 50
No Comments